ხილი საქართველოს გავლით, ზემო ლარსი +13% და ხარჯმზომები: რა აღწევს სათბურამდე და მარნამდე

ერთ კვირაში მასშტაბით განსხვავებული სიახლეების ორი ჯგუფი გამოვიდა. პირველი ტვირთებზეა: RZD, რუსეთის რკინიგზა, თურქეთიდან და აზერბაიჯანიდან რუსეთში ბოსტნეულისა და ხილის მიწოდებას საქართველოს გავლით ამუშავებს, ზემო ლარსმა კი სექტემბერში 13%-ით მეტი ტვირთი გაატარა, ვიდრე ერთი წლის წინ. მეორე აპარატურაზეა: ზედდებული ულტრაბგერითი ხარჯმზომი, ურდულების მტყუნებამდგრადი ამძრავები და ჰოლდინგი ერთიანი ციფრული ეკოსისტემით. საქართველოში სათბურის ან მარნის მფლობელს პირველი ჯგუფი ეუბნება, რომ მის გვერდით დიდი მოცულობით თურქული პროდუქცია გაივლის, მეორე კი, რომ წყლის, სითბოსა და მოწყობილობების მდგომარეობის დათვლა წარმოების გაუჩერებლად შეიძლება. მეურნეობამდე აქედან მხოლოდ ის აღწევს, რაც სერვერზე ხვდება.

ტვირთნაკადი საქართველოს გავლით

Alta-Soft-მა 23 ოქტომბერს მოიყვანა RZD-ის გენერალური დირექტორის პირველი მოადგილის, Vadim Mikhailov-ის სიტყვები: რუსული რითეილერებისთვის ამუშავებენ სახმელეთო მარშრუტს, რომლითაც ხილ-ბოსტნეული თურქეთიდან და აზერბაიჯანიდან საქართველოს გავლით, ტრანზიტით შევა.

იმავე დღეს Alta-Soft-მა გაავრცელა ჩრდილოეთ ოსეთის საბაჟოს მონაცემები: ზემო ლარსზე სექტემბერში 503 ათასმა ტონამ გაიარა, 13%-ით მეტმა, ვიდრე 2025 წლის სექტემბერში, ხოლო ცხრა თვეში 3,4 მლნ ტონამ. ტვირთებით ლიდერი თურქეთია: ხილ-ბოსტნეული, ფართო მოხმარების საქონელი, მოწყობილობები, პლასტმასები და ნახევარფაბრიკატები კვების წარმოებისთვის.

ფრთხილად ვიტყვი: ეს ტრანზიტის ციფრებია, ადგილობრივ ბაზარს ისინი არ აღწერს. მაგრამ ნაკადი იზრდება, და ქართულ სათბურს თურქულ პომიდორთან ფასით კონკურენცია გაუჭირდება. რჩება სიზუსტით კონკურენცია: იცოდე, რამდენი წყალი და კილოვატი იხარჯება მოსავლის კილოგრამზე და სად იკარგება პარტია.

ხარჯმზომი, ამძრავი და ეკოსისტემა

Engineer Live-მა 23 ოქტომბერს დაწერა PCE Instruments-ის PCE-TDS 200-ზე, გადასატან ზედდებულ ულტრაბგერით ხარჯმზომზე. ორი სენსორი მილს გარედან სამაგრებითა და გელით ემაგრება. ხელსაწყო ზომავს სხვაობას სიგნალის გავლის დროში ნაკადის მიმართულებით და მის საწინააღმდეგოდ, და ითვლის სიჩქარეს, ხარჯსა და დაგროვილ მოცულობას. მილები DN 15-დან DN 6000-მდე, გარემო მინუს 30-დან პლუს 160 °C-მდე. აქვს ჩაშენებული რეგისტრატორი USB-ით ჩამოტვირთვით, ტემპერატურის სენსორებთან ერთად კი ხელსაწყო კონტურის სითბურ სიმძლავრეს ითვლის. მილს ამისთვის არ ჭრიან და წარმოებას არ აჩერებენ.

იქვე 19 ოქტომბერს გამოვიდა Rotork-ის მასალა Skilmatic SI ელექტროჰიდრავლიკურ ამძრავებზე რეზერვუარული პარკებისა და ტერმინალებისთვის. სიგნალის ან კვების დაკარგვისას ამძრავი ურდულს თავად გადაიყვანს უსაფრთხო მდგომარეობაში: ღია, დახურული ან როგორც იყო. მოდელები SI3 და SI4 SIL 2 და SIL 3 სისტემებისთვის გამოდგება, მინუს 50-დან პლუს 70 °C-მდე მუშაობს, ჩაშენებული რეგისტრატორი კი 3000-მდე მოვლენას ინახავს.

CNews-მა 13 ოქტომბერს გაავრცელა, რომ ჰოლდინგი Agrosila ერთიან ციფრულ ეკოსისტემას ავითარებს, რომელიც საწარმოო, ტექნოლოგიურ და კორპორაციულ სისტემებს აერთიანებს, და AI-ინსტრუმენტებს ნერგავს. ანონსის გარდა არაფერი მინახავს, ამიტომ ვერ ვიტყვი, კონკრეტულად რა დანერგეს და რა შედეგით.

მაგალითი: მარანი ოქტომბერში

ავიღოთ მარანი, სადაც ოქტომბერში გაგრილება ზღვარზე მუშაობს. ტექნოლოგი დღეში ერთხელ ავზების ტემპერატურას რვეულში იწერს. ერთ ავზზე გაგრილების ტუმბო ღამით გაჩერდა, დილით გაიგეს. პარტია მთელია, მაგრამ მისი ისტორია ახლა მხოლოდ სიტყვიერად არსებობს. გაგრილების მილზე დაყენებული ხარჯმზომიც და ტუმბოს ამძრავის რეგისტრატორიც ამ მოვლენას ჩაიწერდა. ოღონდ ჩანაწერები ხელსაწყოებში დარჩებოდა, და ტექნოლოგი მათ მაშინ ნახავდა, როცა ლეპტოპითა და USB კაბელით მივიდოდა.

ამიტომ თვეში ერთხელ USB-ით ჩამოტვირთვა არქივს იძლევა და მეტს არაფერს. მონიტორინგი მაშინ იწყება, როცა მონაცემები სერვერზე თავისით, განრიგით მოდის.

როგორაა ეს მოწყობილი ფერმაზე, რომელთანაც ვმუშაობ

2023 წლიდან აშშ-ში ჰიდროპონიკური ფერმის სერვერზე, ქსელსა და მონაცემთა ბაზაზე ვაგებ პასუხს. მოწყობილობებს Raspberry Pi-ზე დაფუძნებული კონტროლერები მართავს: მათი მეშვეობით მუშაობს მორწყვა, ტუმბოები და სხვა მოწყობილობები. ახლა ერთ ქსელში 2 ობიექტი და 25 კონტროლერია. ობიექტების ქსელებს მხოლოდ შიდა IP მისამართები აქვს, საჯარო მისამართი არ არის, ამიტომ დავაყენე reverse proxy, NAT, firewall და VPN, და სერვერს ყველა კონტროლერთან წვდომა გაუჩნდა. სერვერი Debian-ის ვირტუალურ მანქანაზეა Google Cloud-ში, იმავე მანქანაზე MariaDB დგას. მონაცემები კონტროლერებიდან ბაზაში მოდის, ბრძანებები კი უკან მოწყობილობებზე მიდის.

ყველაზე რთული კონტროლერების დახურული სისტემა იყო: REST API არ ჰქონდა, მუშაობას მხოლოდ ლოკალური სოკეტებით გვთავაზობდნენ. გავარკვიე, როგორაა ეს ინტერფეისი მოწყობილი, და მის საფუძველზე ინტეგრაცია ავაწყე. ავტომატიზაციის ლოგიკასა და ინტერფეისს სხვა გუნდი აკეთებს, მე ვაკეთებ იმას, რაც მათ ქვეშაა: ქსელს, სერვერს, ბაზას, განახლებებსა და მხარდაჭერას.

საქართველოში სათბურებსა და მარნებს იგივეს ვთავაზობ: ჯერ ერთი ობიექტი და ერთი სამუშაო ამოცანა. მაგალითად, ავზების ტემპერატურის ისტორია და შეტყობინება, როცა გაგრილება გაჩერდა. მარნისთვის დაზოგვის ციფრები არ მაქვს და ობიექტის გარჩევამდე მათ არ დავპირდები.

რას გავაკეთებდი

ჯერ მოწყობილობების სია: რას შეუძლია უკვე მონაცემების გაცემა და რა დუმს. PCE-TDS 200-ზე ტექსტში მხოლოდ USB-ია ნახსენები, გარე ინტერფეისი დოკუმენტაციით უნდა შემოწმდეს.

შემდეგ ერთი სერვერი და ერთი ბაზა, სადაც მონაცემები განრიგით მოდის. ფერმაზე ეს Debian და MariaDB-ა, და მარნისთვისაც ამით დავიწყებდი.

თუ ობიექტებს მხოლოდ შიდა IP აქვს, მაშინ VPN და reverse proxy პირველ გრაფიკამდე.

პირველი ეკრანი მარტივია: ტემპერატურა ავზების მიხედვით, წყლის ხარჯი ხაზების მიხედვით, ტუმბოების მდგომარეობა და ერთი შეტყობინება Telegram-ში, როცა რამე ზღვარს გასცდა.

რატომ სჭირდება სისტემას საერთო ცენტრი, დავწერე სტატიაში სერვერი: მონაცემები, წვდომა და პროცესის შესრულება. ადრე განვიხილე, როგორ შევინახოთ ანალიტიკა სამრეწველო მონაცემების მოქმედი არქივის გვერდით. იმავე თემაზე: მოდელები მოწყობილობებზე და ობიექტების პარკი და ტვირთზე უარი და პორტის ჯავშნები. მიმართულებები: სათბურების ავტომატიზაცია, მორწყვისა და ტუმბოების მართვა, სისტემები მარნებისთვის და მოწყობილობების მონიტორინგი. ქეისი: ჰიდროპონიკური ფერმა აშშ-ში. თუ გაქვთ მოწყობილობა, რომელიც მონაცემებს თავის თავში წერს, აღწერეთ, რა მუშაობს უკვე და რა არ ჩანს. ამოცანის განხილვა.