Gürcistan üzerinden meyve, Verkhniy Lars +%13 ve debimetreler: sera ve şaraphaneye ne ulaşıyor

Bir hafta içinde ölçeği birbirinden farklı iki grup haber çıktı. Birincisi yüklerle ilgili: Rus Demiryolları (RZD) Türkiye ve Azerbaycan'dan Rusya'ya sebze ve meyvenin Gürcistan üzerinden taşınmasını çalışıyor, Verkhniy Lars'tan ise eylülde geçen yıla göre %13 daha fazla yük geçti. İkincisi donanımla ilgili: borunun dışına takılan ultrasonik debimetre, vanalar için arızaya dayanıklı aktüatörler ve tek bir dijital ekosistem kuran bir holding. Gürcistan'daki bir sera ya da şaraphane sahibine birinci grup, yanından büyük hacimde Türk ürünlerinin geçeceğini söylüyor. İkinci grup ise suyu, ısıyı ve ekipmanın durumunu üretimi durdurmadan ölçmenin mümkün olduğunu gösteriyor. Bunlardan işletmeye ulaşan, yalnızca sunucuya düşen kısım.

Gürcistan üzerinden yük akışı

Alta-Soft 23 Ekim'de RZD genel müdürünün birinci yardımcısı Vadim Mikhaylov'un sözlerini aktardı: Rus perakende zincirleri için Türkiye ve Azerbaycan'dan meyve ve sebzenin Gürcistan üzerinden karadan transit taşınacağı bir güzergâh çalışılıyor.

Aynı gün Alta-Soft, Kuzey Osetya Gümrüğü'nün verilerini aktardı: eylülde Verkhniy Lars'tan 503 bin ton yük geçti, Eylül 2025'e göre %13 fazla; dokuz ayda ise 3,4 milyon ton. Yüklerde ilk sırada Türkiye var: meyve ve sebze, tüketim malları, ekipman, plastikler ve gıda üretimi için yarı mamuller.

Temkinli söyleyeyim: bunlar transit rakamları, yerel pazarı anlatmıyorlar. Ama akış büyüyor ve Gürcistan'daki bir seranın Türk domatesiyle fiyatta rekabet etmesi zor olacak. Geriye hassasiyetle rekabet etmek kalıyor: bir kilo ürün için ne kadar su ve kilovat harcandığını, partinin nerede kaybolduğunu bilmek.

Debimetre, aktüatör ve ekosistem

Engineer Live 23 Ekim'de PCE Instruments'ın taşınabilir, borunun dışına takılan ultrasonik debimetresi PCE-TDS 200'ü anlattı. İki sensör borunun dışına kelepçe ve jelle sabitleniyor. Cihaz sinyalin akış yönünde ve akışa karşı geçiş süreleri arasındaki farkı ölçüyor, hızı, debiyi ve toplam hacmi hesaplıyor. Boru çapı DN 15'ten DN 6000'e kadar, akışkan sıcaklığı eksi 30 ile artı 160 °C arası. Dahili bir kayıt cihazı var, veriler USB ile alınıyor; sıcaklık sensörleriyle birlikte cihaz devrenin ısıl gücünü de hesaplıyor. Bunun için boru kesilmiyor, üretim durdurulmuyor.

Aynı sitede 19 Ekim'de Rotork'un tank sahaları ve terminaller için Skilmatic SI elektrohidrolik aktüatörleri hakkında bir yazısı çıktı. Sinyal ya da enerji kesildiğinde aktüatör vanayı kendiliğinden güvenli konuma getiriyor: açık, kapalı ya da olduğu gibi. SI3 ve SI4 modelleri SIL 2 ve SIL 3 sistemlerine uygun, eksi 50 ile artı 70 °C arasında çalışıyor, dahili kayıt cihazı ise 3000'e kadar olay saklıyor.

CNews 13 Ekim'de Agrosila holdinginin üretim, teknoloji ve kurumsal sistemleri birleştiren tek bir dijital ekosistem geliştirdiğini ve yapay zeka araçlarını devreye aldığını bildirdi. Duyurudan başka bir şey görmedim, bu yüzden tam olarak neyin devreye alındığını ve sonucunun ne olduğunu söyleyemem.

Örnek: ekimde bir şaraphane

Ekimde soğutmanın sınırda çalıştığı bir şaraphaneyi ele alalım. Enolog günde bir kez tanklardaki sıcaklığı deftere yazıyor. Bir tanktaki soğutma pompası gece durmuş, sabah fark edilmiş. Parti sağlam, ama geçmişi artık anlatılanlara kalmış. Soğutma borusundaki debimetre de, pompanın aktüatöründeki kayıt cihazı da bu olayları kaydederdi. Yalnız kayıtlar cihazların içinde kalırdı ve enolog onları ancak dizüstü bilgisayar ve USB kablosuyla gelince görürdü.

Bu yüzden ayda bir USB ile veri almak bir arşiv verir, o kadar. İzleme, veriler sunucuya kendiliğinden, belli bir takvimle gelmeye başladığında başlar.

Birlikte çalıştığım çiftlikte nasıl kurulu

2023'ten beri ABD'deki bir hidroponik çiftliğin sunucusundan, ağından ve veritabanından sorumluyum. Ekipmanı Raspberry Pi tabanlı kontrolcüler yönetiyor: sulama, pompalar ve diğer ekipman onlar üzerinden çalışıyor. Şu anda tek ağda 2 saha ve 25 kontrolcü var. Sahalardaki ağların gri IP'leri var, genel adres yok. Bu yüzden ters proxy'ler, NAT, firewall ve VPN kurdum ve sunucu bütün kontrolcülere erişebilir hale geldi. Sunucu Google Cloud'da bir Debian sanal makinesinde, MariaDB de aynı makinede. Veriler kontrolcülerden veritabanına geliyor, komutlar ise ekipmana geri gidiyor.

En zoru kontrolcülerin kapalı sistemiydi: REST API yoktu, yalnızca yerel soketler üzerinden çalışmak öneriliyordu. Bu arayüzün nasıl çalıştığını çözdüm ve entegrasyonu onun üzerine kurdum. Otomasyon mantığını ve arayüzü başka bir ekip yapıyor, ben onların altındakini yapıyorum: ağ, sunucu, veritabanı, güncellemeler ve destek.

Gürcistan'daki seralara ve şaraphanelere de aynısını öneriyorum: önce tek bir tesis ve tek bir iş. Örneğin tanklara göre sıcaklık geçmişi ve soğutma durduğunda bir bildirim. Şaraphane için tasarruf rakamlarım yok ve tesisi incelemeden rakam vaat etmeyeceğim.

Ben ne yapardım

Önce ekipman listesi: hangisi veri verebiliyor, hangisi sessiz. PCE-TDS 200 için yazıda yalnızca USB geçiyor, dışarıya hangi arayüzle bağlandığını dokümantasyondan kontrol etmek gerekir.

Sonra verilerin belli bir takvimle geldiği tek sunucu ve tek veritabanı. Çiftlikte bu Debian ve MariaDB, şaraphane için de aynısıyla başlardım.

Sahalar gri IP arkasındaysa, ilk grafik ortaya çıkmadan önce VPN ve ters proxy.

İlk ekran basit: tanklara göre sıcaklık, hatlara göre su debisi, pompaların durumu ve bir değer sınırı aştığında Telegram'a tek bir bildirim.

Sistemin neden ortak bir merkeze ihtiyaç duyduğunu Sunucu: veri, erişim ve sürecin yürütülmesi yazısında anlattım. Daha önce analitiği endüstriyel verilerin çalışan arşivinin yanında tutmayı ele almıştım. Aynı konuda: cihazlarda çalışan modeller ve saha filosu ve yük retleri ve liman randevuları. Hizmet alanları: sera otomasyonu, sulama ve pompa kontrolü, şaraphaneler için sistemler ve ekipman izleme. Proje: ABD'de hidroponik çiftlik. Verileri yalnızca kendi içine yazan bir ekipmanınız varsa, neyin çalıştığını ve neyin görünmediğini anlatın. Görevi konuşalım.